WowHifi แบ่งปันประสบการณ์และความคิด ไม่ยึดติดแนวทาง เปิดกว้างสู่โลกของการฟัง

คำแนะนำในการเลือกลำโพง ให้เหมาะกับการฟังเพลงเก่าๆ

AllSp

ลำโพงเป็นองค์ประกอบสำคัญอย่างยิ่งในการฟังเพลง ดังนั้นการจะฟังเพลงเก่าให้ได้บรรยากาศถึงใจ จึงต้องให้ความสำคัญกับลำโพงด้วยเช่นกัน ไม่เช่นนั้นแล้วลำโพงนี่แหละที่จะเป็นอุปสรรคที่สำคัญในการถ่ายทอดบรรยากาศเก่าๆ ที่เราอยากสัมผัสออกมา การฟังเพลงเก่าแม้ไม่ใช่เรื่องซับซ้อนแต่ต้องอาศัยความใส่ใจ และต้องศึกษาพอสมควร ความมักง่าย อยากลอง และหูเบา มักเป็นอุปสรรคสำคัญในการฟังเสมอ บ้างก็เพียงเพราะต้องการหาสูตรสำเร็จโดยให้ใครซักคนจัดให้ บ้างก็เพียงอยากลองตามกัน ลองไปไม่มีสิ้นสุด ซึ่งก็ไม่ผิดหากมีความสุขที่จะลอง และมีบ้างอาจเป็นเพราะอยากครอบครองเครื่องเสียงที่เขาว่ากันว่าเป็นตำนาน ซึ่งก็ไม่แปลก ทั้งๆที่บางทีก็สงสัยเหมือนกันว่าคนที่เอามาขายก็ไม่ใช่กระจอก แต่ทำไมไม่เอาของในตำนานไว้ใช้เอง เหอๆ เอาเป็นว่าผมมีคำแนะนำเกี่ยวกับลำโพงที่จะใช้ในการฟังเพลงเก่ามาฝาก ทั้งนี้เป็นประสบการณ์ตรงที่ลองมา ตามจริตของตน น่าจะใช้เป็นข้อมูลได้ แต่ไม่ใช่สูตรสำเร็จ เพราะแนวทางการฟังของแต่ละคงจะยากที่จะเหมือนกัน

ทุกอย่างเริ่มที่ความต้องการ ต้องการของเรา

ฟังแบบไหน ฟังยังไง หรือจะเอามาดู เอามาโชว์ หรือแม้แต่เอาเป็นประเด็นไว้คุยเล่นกะเพื่อนฝูงก็ไม่ว่ากัน  แต่เอาความต้องการเราเป็นหลักก่อน เอาให้แน่ๆ ว่าจะไปทางไหน ชอบแบบไหนเอาให้แน่ ถ้าความต้องการคุณไม่ชัดก็จะคุณก็จะเอนเอียงตามแรงเชียร์ แรงยุได้ง่าย สุดท้าย กลายเป็นซื้อขยะเข้าบ้าน ผมเองเคยก็ทำบ่อยๆ กว่าจะปล่อยได้ก็วุ่นวายได้ที่เพราะของพวกนี้มักใหญ่และหนัก รวมถึงคนเล่นกลุ่มเล็ก ดังนั้นต้องย้ำตรงจุดนี้ครับ อันที่จริงการเลือกลำโพงไม่มีอะไรซับซ้อนครับแค่เลือกให้ถูกใจเราไว้ก่อน หาข้อมูลให้เยอะ ฟังให้มากๆ อย่าไปเชื่อใครมาก รับฟังไว้เป็นข้อมูลเพื่อเป็นแนวทางศึกษาต่อ แล้วตัดสินใจด้วยตัวเองครับ

ตระเวณฟังด้วยหู + จินตนาการ

เล่นลำโพง Vintage จริงๆ เหมือนง่ายครับ แต่ไม่ง่ายเพราะปัจจัยมาจากทั้ง System ด้วย ชุดที่ผมใช้แค่เลียนแบบการฟังแบบเก่าๆ เดิมๆ เท่านั้น ไม่ได้คิดค้นอะไรใหม่ ซึ่งให้ผลที่ผมพอใจ (ต้องให้เครดิตคนทำแอมป์ด้วย) แต่แค่เพียงผมเปลี่ยนสายไฟดีๆ แพงๆ เข้าไป เสียงที่ผมอยากได้ หายไปหมดครับ อย่าว่าแต่สายไฟเลย แค่ Fuse นี่หละ เอายี่ห้อดังๆ ทั้งหลายลงไป เสียงที่ผมอยากได้ยินก็หายหมด หรือถูกนำเสนอในแบบที่ผมไม่ต้องการเช่นกัน

ดังนั้นการไปทดสอบลำโพง Vintage ไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องใช้จินตนาการพอสมควรครับ เพราะ System ที่ร้านที่มักจะให้ลองฟัง มักไม่เหมาะ โดยมากดีเกินไป และทำให้ลำโพง Vintage ไม่ได้แสดงอานุภาพที่แท้จริง ออกมา

หาแผ่นทดสอบที่เหมาะสม

ใช่ว่าแผ่นเสียงหรือซีดีทุกแผ่นจะสามารถถ่ายทอดเสียง โดยเฉพาะ บรรยากาศ และ กลิ่นเก่าๆ ให้เหมาะเจาะ กับลำโพงเก่าๆ ได้ทุกแผ่น โดยมากมีแต่แผ่นรุ่นเก่าที่ทำได้แต่ก็ไม่ใช่ทุกแผ่นอีกนั้นหละ เอาเป็นว่าส่วนใหญ่แล้วกันครับ เท่าที่ลองแผ่นที่ผลิตใหม่ก็มีบ้างแต่มีน้อยมากจริงๆ ดังนั้นหากใช้ซีดีทดสอบเก่าไว้ก่อนเป็นดี พวกแผ่น Mini LP CD ของ ญี่ปุ่นที่ผลิตมาใหม่ก็ใช้ได้ครับ หรือถ้าจะให้ดีกว่านั้นก็ควรเป็น CD ญี่ปุ่น ที่ผลิตช่วงปลาย 80s หรือ 90s ต้นๆ ซึ่งสามารถให้บรรยากาศได้ดีครับ แผ่น CD ทั่วไปโดยเฉพาะ แผ่นออดิโอไฟล์ทั้งหลายไม่ได้ให้บรรยากาศเก่าๆ ถ้าจะลองแผ่นไทยก็พวงร้อยปกน้ำเงินครับฟังแล้วได้อารมณ์บ้านเก่าเลย ไม่ก็แผ่นซีดียุคแรกๆของไทยที่ผลิตที่เมืองนอกเมืองนามักจะดีครับ ส่วนแผ่นเสียงก็หาตัวที่เป็น Master รุ่นเก่าเข้าไว้ แผ่นรุ่นใหม่ๆ แทบจะผ่านไปก่อนได้เลย เพราะส่วนใหญ่ Master เป็น Digital อีกต่างหาก เท่าที่ลองบางแผ่นถึงขั้น สู้ ซีดีรุ่นเก่าไม่ได้  แผ่นพวกนี้ดูจะเหมาะกับออดิโอไฟล์มากกว่า Music Lover ครับ

บอกตัวเองไว้เสมอว่า เราเป็นคนส่วนน้อย

หากคุณชอบฟังเพลงไสตล์เก่าๆ ย้อนยุค มีเรื่องจริงที่ต้องยอมรับคือเราเป็นคนส่วนน้อย คนจำนวนไม่มากนัก ที่ฟังเพลงแนวนี้ ยิ่งน้อยเข้าไปใหญ่หากจะหาคนที่สนใจกับคุณภาพของมัน โดยมากมักฟังตามมีตามเกิด ไม่ได้เน้นการรีดคุณภาพและบรรยากาศออกมา ดังนั้นจึงแทบไม่มีประโยชน์ที่จะไปเชื่อคำโฆษณาของผู้ขาย เพราะโอกาสที่ผู้ขายจะฟังเพลงแนวนี้น้อยมากๆ นอกจากนี้ ไม่ว่าจะแผ่นเสียง หรือ ซีดีที่ทำออกมาใหม่ๆ ผู้ผลิตก็ไม่ได้ทำมาเพื่อฟังกับชุดย้อนยุคเน้นบรรยากาศ จึงไม่น่าแปลกที่หากฟังเทียบกับแผ่นดั้งเดิม จะพบว่าบรรยากาศหายไปแทบเกลี้ยง บางท่านไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเราฟังอะไรกัน หลายๆอย่างท่านจึงต้องทดสอบและเลือกเองครับครับ ทำไงได้หล่ะครับ ก็เรามันคนส่วนน้อยนี่นา ที่พอจะอุ่นใจได้หน่อยก็จะเห็นว่าราคาแผ่นเสียงรุ่นเก่าๆ ที่เสียงดีๆ มันราคาขึ้นไปเรื่อยๆ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะความเก่า แต่อย่างน้อยคงมีคนกลุ่มหนึ่งที่เข้าใจถึงคุณภาพที่หาไม่ได้ในของผลิตใหม่ด้วยเป็นแน่ นับผมกับเพื่อนก็ได้หลายคนอยู่

เอาให้ตรงแนว และ ตรงยุคหน่อย เก่าไว้ก่อนเป็นดี

ลำโพงเก่าๆ มีเสียงที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวโดยเฉพาะ บรรยากาศ และ กลิ่นเก่าๆ หากสามารถหาของได้ตรงยุคแล้ว โอกาสเพี้ยนยาก แต่ลำโพงเก่าๆ ก็มีหลากหลายแนวเสียงให้เลือก เช่น Tennoy นุ่มสุภาพชวนฟัง ไหนจะ Horn ที่เด่นเครื่องเป่า หรือ Telefunken ดิบ แผด มีเกรนของเสียง เน้นบรรยากาศ เป็นต้น เลือกไม่ตรงแนวถึงแม้จะให้ผลแย่ไม่มากเท่าเลือกลำโพงเสียงทันสมัยมาใช้ แต่ก็ขัดใจไม่น้อยล่ะ ว่าแต่คุณจะซื้อของที่ไม่ชอบมาทำไม

อย่าเอาขยะมาซ่อม

เรื่องนี้สำคัญมาก เจอกันบ่อยๆ เพื่อนๆที่ซื้อซากลำโพงมา ตู้โทรมๆ ดอกพิการ ซื้อเพราะแรงเชียร์ ซื้อเพราะเป็นของในตำนาน สภาพอย่างนี้ซ่อมง่าย ซ่อมได้ เปลี่ยนขอบ เปลี่ยนกรวย เปลี่ยนโน่นเปลี่ยนนี่เปลี่ยนนั่น แล้วเสียงมันจะเหมือนเดิมหรือครับ คำตอบนี้รู้กันอยู่แก่ใจทุกคน ผมคงไม่ต้องขยายความ นอกจากคุณจะสามารถหาอะไหล่แท้ๆ มาเปลี่ยนได้ซึ่งก็ไม่งายและไม่ถูก สุดท้ายมักจบด้วยการจ่ายแพงกว่าการซื้อของสภาพดีๆ มาทีเดียว ไม่ก็ได้ขยะกองโตมาสะสมอีก แต่ถ้าคุณศึกษามาดี เข้าใจอุปกรณ์อย่างถ่องแท้ รู้ว่าทำอะไรอยู่ ก็ไม่น่าจะเป็นปัญหาครับที่จะหาของเหล่านี้มาซ่อม

เลือกช่างที่เก่ง ไว้ใจได้

คุณรู้จักช่าง ทำ/ซ่อม ลำโพงคุณดีแค่ไหน ใช้คนผิดจะเสียของ ไม่ใช่ว่าช่างทุกคนจะทำงานได้ถูกใจเรา ไม่ใช่ว่าช่างทุกคนจะฟังเป็น และ ไม่ใช่ว่าช่างที่ฟังเป็นจะแนะนำคุณได้ เพราะเขาอาจไม่ได้ฟังเหมือนคุณ

กำลังขับก็สำคัญ

แม้ว่าลำโพงเก่าส่วนใหญ่มักจะขับง่าย แต่ก็ใช่ว่าจะขับง่ายทุกตัว อย่าละเลยเรื่องกำลังขับของแอมป์เราด้วย

อย่าเลือกลำโพงที่ขนาด

ลำโพงบางรุ่นเสียงใหญ่ เกินตัว เจ้า Telefunken ตัวเล็กในรูป ใช่ว่าเสียงจะเล็กอย่างที่เห็น

ขนาดห้องก็สำคัญ

ลำโพงบางตัวชอบห้องใหญ่ๆ บางตัวชอบห้องเล็กๆ ลองย้ายชุดฟังเพลงไปห้องขนาดต่างๆ กันอาจได้พบประสบการณ์ดีๆ ใหม่ๆ ที่ถูกใจกว่าเดิม

หน้าตาต้องดีหน่อย

มีนักฟังเพลงจำนวนไม่น้อย ที่ต้องอาศัยบรรยากาศดีๆ ในการฟังเพลง ผมเองก็คนหนึ่ง ลำโพงถือเป็นหน้าเป็นตาของชุดเครื่องเสียงเหมือนกัน เพราะเวลาฟังเพลงยังไงคงต้องมีมันอยู่ในสายตาบ้าง ถ้าหน้าตามันไม่ถูกฉโลก จะไม่มองก็คงไม่ได้ คงจะลำบากเหมือนกันถ้าเราจะเน้นแต่เสียง โดยไม่ดูหน้าตาของลำโพงเลย

อย่าไปติดกับคำว่า สุดยอด เทพ .... หรือ ของในตำนาน

อย่ารีบไปตาม อะไรที่เขาว่ามัน สุดยอดๆ เทพๆ ฟังก่อน และเลือกเองเท่านั้นเท่านั้นครับ ส่วนใหญ่คนจะขายของ ไม่ก็เชียร์ของที่ตัวเองใช้อยู่ อยากได้เพื่อน มีโอกาสไม่มากนักที่ท่านจะชอบเสียงของลำโพงเทพๆ หรือลำโพงในตำนานทั้งหลาย หากท่านเลือกลำโพงด้วยหูของท่านเอง โดยตัดแรงเชียร์และอุปาทานหมู่ออกไป

ลำโพง Horn ไม่ใช่คำตอบของทุกปัญหา ไม่ใช่ปลายทางของทุกคน อยากเล่นศึกษาให้มาก

ไม่ใช่ว่าทุกคนจะชอบเสียงของ Horn หากไม่มีความรู้ ยิ่งต้องศึกษาให้มากครับ โอกาสขึ้นเขียงสูงมาก ต้องหาดอก/ปาก ที่สภาพดีและค่าใกล้กัน รวมถึง Network พวกนี้รายละเอียดไม่น้อย โคนเดิมหรือเปล่า โดนเปลี่ยนมาหรือเปล่า ใครทำตู้ สายภายในตู้ ย้ำว่าโอกาสโดนสูงมาก ถ้าอยากฟังเสียงเครื่องเป่าจากลำโพง Horn จริงๆ ลองเล่นง่ายๆ (แต่แค่นี้ก็ถือว่าค่อนข้างยากแล้วครับ) อย่าง Altec 604X ที่เป็น 15 นิ้ว มี ปากแตรเล็กตรงกลางดอก หนักโดยประมาณข้างละ 14 กิโลกรัม ใช้แค่ข้างละดอก พร้อม Network ด้วย ควรใช้กับแอมป์ที่เหมาะสมคือ Watt ไม่สูงจนเกินไป หาตู้สูตรที่เหมาะสม เสียงเครื่องเป่าไม่กระจอกแน่ๆครับ ผมเองก็เคยฟังตู้ใหญ่ ของ Altec มาแล้วหลายที แต่โดยแนวทางการเล่นของตัวเองก็ที่จะตัดสินใจเล่น 604E ซึ่งพอใจระดับหนึ่ง แต่ผมยังติดความดิบ และ บรรยากาศเก่าๆ ของ Telefunken มากกว่า แต่เพื่อนๆบางคนก็ชอบ 604E มากกว่า รสนิยมแนวทางการเล่นไม่เหมือนกันอยู่แล้ว ที่สำคัญคือ อย่ารีบไปตาม อะไรที่เขาว่ามัน สุดยอดๆ เทพๆ ฟังก่อน และเลือกเองเท่านั้นเท่านั้นครับ

อย่าสักแต่ลอง....ต้องวางแผน และ ใช้สมอง

เป็นเรื่องปกติ ที่เราย่อมต้องอยากลอง เพื่อสนองความคัน หรือเพื่อปรับปรุงชุดเครื่องเสียง หรือหาลำโพงเนื้อคู่ของเรา แต่ใช่ว่าเราจะลองดะมันไปซะทุกอย่าง ถึงแม้ท่านจะมีเงินล้นฟ้า ซื้อได้ทุกอย่าง แต่เวลาซื้อหาไม่ได้ ยิ่งท่านใช้เวลาในการลองมาก ท่านก็จะมีเวลาฟังเพลงน้อย ท่านจึงควรลองในสิ่งที่มีแววว่าจะตรงกลับจริต ทุกท่านที่อยู่ในวงการมาสักระยะ และเล่นเครื่องเสียงโดยใช้ความคิดบ้าง ย่อมพอรู้อยู่แล้วว่า อะไรลองแล้วมีแวว ไม่มีแวว หากท่านอยากมีเวลาฟังเพลงกับชุดเครื่องเสียงที่ถูกใจซักชุด ก็จงอย่าไปเสียเวลาลองของที่ไม่มีแววจะใช้ หรือถ้าสนุกกับการลองก็ไม่ว่ากันอยู่แล้ว

เก็บลำโพงที่ชอบที่สุดไว้ก่อน

อันนี้เกือบโดนกับตัวเอง เดชะบุญลำโพงมันเลือกนายไม่เช่นนั้นแล้ว ผมคงต้องใช้เวลาอีกพักใหญ่ที่จะหาลำโพงที่ถูกใจได้ ดังนั้นจึงอยากแนะนำให้ท่านอย่าพึ่งรีบขายทุกอย่างที่มี ถ้าเป็นไปได้ ท่านควรเก็บชุดเครื่องเสียงชุดที่ลงตัวที่สุดไว้ก่อน เพื่อฟังเปรียบเทียบซักระยะ โดยเฉพาะลำโพงโบราณสภาพสวยๆ ใช่ว่าจะหากันง่ายๆ  บางที่เราอาจเผลอใจไปให้ลำโพงตัวอื่นเพียงชั่วครู่ เพราะแรงยุ เสียงเชียร์ หรืออะไรก็ตาม  รู้ตัวที่หลัง ลำโพงคู่ใจอาจไปแล้วไม่กลับมา

เสียงดัง อาจไม่ใช่เสียงดี เสียงดี ก็อาจไม่ใช่เสียงที่เราชอบ หากเราไม่โกหกตัวเองหนทางย่อมชัดเจน ค่อยๆเดินไปจะไม่ถึงเป้าหมายได้อย่างไร

หากบทความนี้เป็นประโยชน์ต่อท่าน ไม่ควรพลาดบทความ  เล่นแบบ โมโน และ Mono