WowHifi แบ่งปันประสบการณ์และความคิด ไม่ยึดติดแนวทาง เปิดกว้างสู่โลกของการฟัง

เล่นแบบ โมโน และ Mono

คำเตือน: ไม่ใช่ทุกคนที่จะชอบฟังแบบนี้ครับ สิ่งที่ผมนำเสนออาจไม่เหมาะกับคุณ ถ้ารู้สึกว่าเป็นเช่นนั้นอย่าอ่านแล้วคิดมาก ให้มันงงชีวิตเลยครับ คิดว่ามันเป็นนิยายที่เขียนโดยคนบ้า ท่าจะเข้าที  "แต่ถ้าคุณกำลังหาสิ่งเดียวกับผม ผมเชื่อว่ามันจะช่วยให้คุณถึงจุดหมายได้เร็วขึ้นแน่นอน แต่มันจะไม่ช่วยให้คุณหายบ้าแน่ๆครับ "

 

การฟังแผ่นเสียง เป็นที่นิยมกันในกลุ่มคนจำนวนหนึ่ง ซึ่งมีขนาดเล็กมาก เมื่อเทียบกับผู้เล่นซีดีและ MP3  กลุ่มคนที่เล่นแผ่นเสียงโดยทั่วไปแบ่งเป็นหลายๆกลุ่มย่อย ได้อีกจำนวนหนึ่ง หนึ่งในนั้นคือผู้ที่ชื่นชอบ แผ่นเสียงที่บันทึกแบบโมโน  เหตุใดจึงมีผู้คนกลุ่มหนึ่งชื่นชอบเสียงจากแผ่นโมโน ราวกับไม่รู้ว่าโลกทุกวันนี้มันไปถึงไหนแล้ว  หรือคนพวกนี้จะไม่รู้จักโลกภายนอกว่าเขาดู Home Theater ลำโพงเป็น 10 ตัวกันแล้ว  ผมพอจะอธิบายแทนคนเหล่านั้นได้บ้างครับ เพราะผมเองก็เป็นผู้หนึ่งที่ชื่นชอบในแผ่น โมโน เช่นกัน

LBY1136

 

แผ่น โมโน ที่ผลิตในช่วงปี 1950-1960s  ถือเป็นแผ่นที่มีการบันทึกคุณภาพสูง ให้เสียงสมจริงเป็นธรรมชาติ และมีความแตกต่างกับแนวทางในการบันทึกแผ่นยุคหลังๆ อย่างมาก แผ่นเสียงโมโน original ที่ผลิตในช่วงปีดังกล่าว ไม่ได้ดีไปกว่า แผ่นยุคใหม่ๆ หรือ แผ่นออดิโอไฟล์ แต่ผมก็ไม่สามารถกล่าวได้ว่าแผ่นเสียงโมโน original ที่ผลิตในช่วงปีดังกล่าวจะด้อยกว่า  เพราะมันให้เสียงที่แผ่นรุ่นใหม่ๆให้ได้ไม่เหมือน ดังนั้นอย่าแปลกใจที่ผลงานเพลงที่ผลิตในยุคนั้นจะราคาสูงลิบ จริงอยู่อาจเป็นเพราะมันเก่า แต่ผมบอกได้เลยว่ามีคนจำนวนไม่น้อยหาซื้อมาฟังเพราะโหยหา เสียงจากแผ่นโมโนเหล่านั้น หากคุณพลาดไปติดใจเสียง ผมบอกได้เลยว่าเลิกยากครับ

g88show_1_resizess

การเล่นแผ่นโมโนพวกนี้ให้ได้บรรยากาศ  คงต้องใช้ความพยายามกันซักนิดเพราะ แผ่นโมโน มักไม่เหมาะกับชุดเครื่องเสียงใหม่  ผมเองเคยใช้ชุดเครื่องเสียงที่ค่อนไปทาง Audiophile ที่มีมิติโฟกัสลงตัว จนลำโพงล่องหน ประมาณว่าหลับตาชี้ลำโพงไม่ถูกหล่ะ  ผมเล่นแผ่นเสียงโมโนที่ผมชื่นชอบ กับชุดเครื่องเสียงที่ค่อนไปทาง Audiophile อยู่พักใหญ่ จนผมว่าพบว่าเครื่องเล่นแผ่นเสียงเก่าที่ผมนำมาเพื่อทดลองเล่น ให้เสียงที่ถูกหูผมมากกว่า เครื่องเล่นแผ่นเสียงออดิโอไฟล์ รุ่นใหม่ที่ราคาต่างกันหลายเท่าตัวผมตัดสินใจขายเครื่องเล่นแผ่นเสียงตัวเก่าที่เป็นของใหม่ทันที  และเริ่มศึกษาปรับจูนเครื่องเสียงให้เหมาะกับการเล่นแผ่นเสียงโมโนที่ผมชื่นชอบ ผมมาลงตัวกับชุดเครื่องเสียงเก่าชุดหนึ่งผมพบว่าแผ่นเสียงโมโนที่เล่นกับชุดเครื่องเสียงเก่าให้บรรยากาศที่น่าประทับใจและผมไม่เคยได้ยินมาก่อนจากชุดเครื่องเสียงใหม่ๆ หรือ ชุดเครื่องเสียงออดิโอไฟล์ที่ผมเคยฟัง  ผมได้ลองพยายามอยู่พักใหญ่เพื่อลองปรับแต่งชุดเครื่องเสียงที่ค่อนไปทาง Audiophile ที่มีอยู่เดิมให้สามารถฟังแผ่น โมโน ได้อย่างที่ผมต้องการ  จนท้ายสุดผมยอมแพ้ และแยกชุดเครื่องเสียงสำหรับฟังเพลงโมโนต่างหาก และท้ายที่สุดผมขายอุปกรณ์แทบทุกชิ้นในห้องฟังเพลง Audiophile ที่มีอยู่เดิม ซึ่งขณะนี้ถูกแทนที่ด้วยชุด Music Lover เล็กๆ สำหรับฟังเพลงเสตอริโอ และ ชุดฟังโมโน ชุดใหญ่แทน

L70-GE

จากประสบการณ์ที่ได้ทดลองเอง และ ศึกษาจากเว็บต่างประเทศ ผมพอจะสร้างข้อสรุปมั่วๆได้ดังนี้

- ลำโพงควรเป็นลำโพงเก่า

เท่าที่ลอง ลำโพงใหม่ๆ น้อยตัวจะมีบรรยากาศ สากเสี้ยนและความดิบ ทำให้ปรับจูนต่อยาก สากเสี้ยนและความดิบ ดูเหมือนจะโดน ชุดเครื่องเสียง AudioPhile กวาดทิ้งเรียบ ราวกับขยะ หรือ มลพิษทางหู ที่น้อยคนนักอยากจะสัมผัสลองดูข้อมูลเพิ่มเติมในการเลือกลำโพงจาก คำแนะนำในการเลือกลำโพง ให้เหมาะกับการฟังเพลงเก่าๆ

- เครื่องเล่นแผ่นเสียง

ผมพบว่าการฟังเพลงเก่าๆ โดยเฉพาะแผ่นเสียง Mono ไม่ถูกโรคเลยกับเครื่องเล่นแผ่นเสียงดีๆราคาแพงโดยเฉพาะเครื่องเล่นแผ่นเสียง ใหม่ๆ และ หัวเข็ม ราคาแพง ที่เหมาะกับออดิโอไฟล์  รวมถึงเครื่องเล่นแผ่นเสียงที่พวกดีเจนิยมกัน  แต่ควรใช้เครื่องเล่นแผ่นเสียงเก่า ราคาไม่สูงนัก ราคาหลักพันไปจนถึงหมื่นต้น แต่ก็อย่าให้ถึงขนาดเครื่องเล่นแผ่นเสียง ที่ยังทำไว้สำหรับแผ่น 7-10 นิ้วที่ยังติดเข็มเซรามิค หรือคริสตัล เพราะมักจะไม่เหมาะนักกับการเล่นแผ่นเสียง 12 นิ้ว และ โทนอาร์ม คุณภาพมักไม่ดี และ ปรับตั้งยาก  ทั้งนี้เครื่องเล่นแผ่นเสียงเก่าก็ไม่จำเป็นว่าจะต้องใช้ครื่องเล่นแผ่นเสียงราคาสูงอย่าง  Garrard 301/401 TD124 EMT และไม่จำเป็นเลยที่จะต้องใช้โทนอาร์ม อย่าง SME Ortofon เครื่องเล่นแผ่นเสียงเก่าพวกนี้เสียงดีครับ แต่คุณสามารถหาเครื่องเล่นแผ่นเสียง และ โทนอาร์ม ที่ราคาถูกกว่าได้ โดยที่คุณภาพเสียงไม่ได้ด้อยกว่าเลย แต่ถ้างบถึงก็เล่นได้ครับ เพราะเสียงดีแน่ แต่จัดชุด โทนอาร์ม และเข็มให้ลงตัวด้วย ไม่เช่นนั้นเสียงจะพาลแย่กว่าเครื่องเล่นแผ่นเสียง ตัวละ ไม่ถึงหมื่น

ข้อมูลแนวเสียงเครื่องเล่นแผ่นเสียงที่เหมาะกับการฟังเพลงย้อนยุค และโมโน เท่าที่พอจำได้ และเคยเทียบเสียง

-Garard เสียงกลางโด่งใหญ่ ลอย อุ่น

-Thorens เสียงเล็กกว่าตัวอื่นๆ หนักไปทาง ชัด โฟกัส เวที

-Lenco โปร่ง ฟังสบาย ไม่เน้นด้านใดด้านหนึ่ง

เครื่องเล่นแผ่นเสียงมีผลต่อเสียงแน่นอน แค่คงไม่เท่ากับ หัวเข็มและโทนอาร์ม ดังนั้นจึงไม่จำเป็นที่จะต้องใช้ของแพงจนเกินไป เอาที่เหมาะสมต่อการใช้งาน ดูแลรักษา ในระยะยาวดีกว่า  ยี่ห้ออื่นที่น่าเล่นก็มี เช่น Neat,Dual และ QRK เป็นต้น แต่ผมไม่มีโอกาสได้เทียบกันกับตัวที่คุ้นๆ หรือฟังแค่ไม่กี่รุ่น เลยไม่สามารถให้ข้อมูลแนวเสียงได่ ข้อควรระวังในกรณีที่ขึ้นแท่นเองไม่ควรใช้ วัสดุ หรือไม้ หนาจนเกินไปเสียงที่ได้จะทึบ ผมได้มีโอกาสฟัง รุ่นๆ เครื่องเล่นแผ่นเสียงรุ่นดังๆ ในตำนาน อยู่บ้าง  แต่ก็ไม่ได้รู้สึก ว่ามันจะโดดเด่นกว่าตัวอื่นๆ ในกลุ่มเครื่องเล่นแผ่นเสียงที่เหมาะกับการฟังเพลงย้อนยุค และโมโนเท่าไร อันที่จริงตอบไม่ได้ว่าดีกว่าเครื่องเล่นแผ่นเสียงลูกยางบางรุ่นที่ราคาไม่ถึงหมื่นด้วยซ้ำ

ส่วนเรื่องโทนอาร์ม หากคุณเสพติด บรรยากาศ ที่อยากแนะนำจะเป็นโทนอาร์มเก่า เน้นยาวซักนิดจะดีกว่า  จะเป็นโทนอารม์แบบในรูป หรือ Oil Damp ก็ได้ครับแต่เสียงก็จะนุ่มหน่อย มีหลายแบบหลายยี่ห้อทั้งฝรั่งทั้งญี่ปุ่น หากได้หัวเข็มที่เหมาะสม บางรุ่น จะให้บรรยากาศเก่าๆ ได้ดีกว่า Tone Arm ยอดนิยมราคาแพงทั้งหลาย ไม่แน่นะคุณอาจจะชอบเสียงจากโทนอาร์มเก่าๆ หน้าตาแปลกๆ มากกว่า  SME 3012 , Dyna vector หรือ Ortofon 12" เหมือนผมและเพื่อนๆ ก็เป็นได้

Lenco รุ่นไหนดี ?  เนื่องจากช่วงนี้มีผู้ให้ความสนใจเครื่องเล่นแผ่นเสียง Lenco เป็นจำนวนมากแต่ ยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนในรุ่นที่นิยมและน่าใช้กันเพราะตอนนี้รุ่นที่น่าเล่นเริ่มหายากเลยทำให้มี Lenco รุ่นแปลกๆ ออกมาในตลาดแต่ต้องดูไม่ใช่ทุกรุ่นทีน่าเล่นนะครับ

เครื่องเล่นแผ่นเสียง Lenco ไม่ได้ใช้ยี่ห้อ Lenco  อย่างเดียวท่านอาจจะเจอ เครื่องเล่นแผ่นเสียง Bogen หรือ Goldring ที่หน้าตาเหมือน Lenco ยังกะแกะ ไม่ต้องตกใจครับใช้ได้ดีเช่นกัน ที่น่าเล่นทั่วไป Lenco/GoldRing G88,G99 , L70(GL59),L75,L78

(G88,G99 , L70 จะหายากและเป็นที่ต้องการมากกว่า L75,78 ) Bogen 60,62 ก็น่าเล่นเช่นกัน


แล้วก็ดูที่ลูกยางเป็นแกนโลหะครับ อาจมีรุ่นมากกว่านี้ ดู Plater หนัก  เป็นระบบลูกยาง และ ลูกยางแกนโลหะเป็นหลัก ประมาณนี้ครับ รุ่นนิยมๆ แต่ลูกยางแกนพลาสติกราคาก็จะถูกกว่า จุดอ่อน Lenco คือ Tonearm ครับ ขึ้นแท่นติดอาร์มดีๆ น่าเล่นมาก Plater เบาไม่น่าเล่นครับ รุ่น G88 กับ G99 จะไม่มีโทนอาร์มมาด้วยนะครับ มือใหม่ข้ามสองรุ่นนี้ไปก่อนก็ได้
แต่ถ้ามือเก๋าถือเป็นรุ่นที่น่าเล่นมากครับ

Lenco ตอนนี้น่าจะหายากแล้ว แนะนำให้ดู Dual ที่เป็นลูกยางก็ได้ครับ

- อย่าใช้อะไหล่ดีๆ สายดีๆ แพงๆ

อะไหล่ดีๆ สายดีๆ แพงๆ อาจไม่เหมาะ นอกจากคุณจะเข้าใจแนวเสียงอุปกรณ์นั้นเป็นอย่างดี ยกตัวอย่างง่ายๆ ถ้าคุณเอาสายไฟดีๆ  ใส่เข้าไปที่แอมป์ คุณจะได้เสียงหลายๆด้านที่ดีขึ้น แต่บรรยากาศที่ดิบเก่า จะหายไป ข้อนี้รวมถึง อย่าทะลึ่งเปลี่ยนสายโทนอาร์มโดยใช้สายดีๆ แพง แทนสายเก่าเดิมครับ เสียงจะเปลี่ยนไป และคุณอาจจะได้เสียงที่ไม่เหมาะกับการฟังแผ่นโมโนหรือแผ่นเก่าๆ ครับ ที่สำคัญสายโทนอาร์มเก่าหายากไม่ธรรมดาครับ

" องค์ประกอบทุกอย่างมันสำคัญขนาดที่ว่า หาก System ของคุณพร้อมแล้วสำหรับเพลงเก่า แต่คัน อยากเปลี่ยน Fuse หรือ สายไฟ ดีๆ เข้าไป อาจทำให้แนวเสียงเปลี่ยนเป็น Modern ไปเลย "

- แอมป์

ส่วนแอมป์ ถ้าสามารถหาแอมป์เก่าสมบูรณ์ได้ก็ง่ายหน่อยครับ ส่วนใหญ่ไม่ได้เจอกันง่ายๆ ใช้แอมป์หลอดที่แนวเสียงกลางๆ ไม่ Modern ก็ใช้ได้ครับ ไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็น Mono เป็น Stereo ก็ได้ แต่แน่นอนหล่ะ ถ้า Mono ทั้งชุดมันก็ได้อารมณ์ครบถ้วนกว่า และถ้าจะเล่น Mono เป็นหลักจะประัหยัด และเน้นคุณภาพได้มากกว่าเพราะอะไรๆ ก็ใช้ข้างเดียว เมื่อได้แอมป์มาแล้วเปลี่ยนหลอดซะหน่อยจูนอีกนิดคงลงตัวได้ไม่ยาก  ถ้าชอบฟังเพลงเก่าหลากแนว ก็แนะนำให้ใช้พวก Amperex และ Telefunken ถ้าชอบเพลงร้องอย่างเดียวก็ใส่ Mullard ก็ได้เรื่องดีครับ ส่วนหลอดที่น่าคบมากๆ อีกตัวหนึ่ง ก็ RFT ครับ

- เล่นด้วยเข็มโมโนดีกว่าเยอะครับ

gevri-ii

เมื่อเทียบกับการเล่นแผ่นโมโนด้วยเข็มเสตอริโอบอกได้เลยว่าเล่นด้วยเข็มโมโนดีกว่ามาก ง่ายๆอาจลอง หัวเข็มโมโน ใหม่ๆพวก Grado ME+ (MM) หรือ Denon DL102 (MC High) ถ้าชอบเสียงใหญ่ฟังสบาย ก็ Grado ถ้าชอบสด พริ้ว แต่ Body เล็กหน่อย ก็ Denon ครับ ส่วนตัวผมใช้ GE VRII ตัวธรรมดาและ Professional Series (สีแดง)ผมเป็นพวกไม่ค่อยชอบหัว MC ครับ

ข้อมูลแนวเสียงหัวเข็มที่เหมาะกับ Mono

GE VRII หัวเข็มโมโนรุ่นโบราณ ดิบ ใหญ่เก่า มีสากเสี้ยน ธรรมชาติ Time Machine ดีๆ นี่เอง
GE VRII Professional ตัวนี้จะเป็นรุ่นสูงขึ้นมาครับ Gain น้อยกว่า เสียงเล็กลง สด ชัด กว่า รายละเอียดดีกว่า แพงกว่า ตัวนี้เสียงจะกระเดียดไปทาง MC ครับ โดยส่วนตัวผมชอบตัวธรรมดามากกว่า มันดิบ บรรยากาศเยอะกว่าเป็น ธรรมชาติกว่าครับ
Grado ME+ เสียงอิ่มใหญ่ฟังสบาย เสียงกลางเด่นลอย เล่นง่ายไม่ต้องใช้กับอาร์มน้ำหนักมาก ใช้กับอาร์มทั่วไปได้
DL102 เสียงสมัยใหม่ เล็ก สดกระชับ รายละเอียดดี เสียงร้องดี แต่เล็ก

ส่วน GE หัวโลหะพวก RPX จะเหมาะกับแผ่นครั่งมากกว่าครับ


หากจะเทียบหัวเข็ม Stereo ยุคเก่า ที่เล่น แผ่น โมโนได้ดีระดับหนึ่ง อย่าง Shure M3D กับ หัวเข็ม Mono รุ่นเก๋าอย่าง GE VRII  เสียงจาก Shure M3D ดูจะนุ่มกว่าครับ สากเสี้ยนน้อยกว่า เสียงดูจะจมกว่า และ เชื่อหรือไม่ว่าเสียงบางกว่า ประมาณว่า VRII ดิบกว่า เสียงเก่ากว่า ใหญ่กว่าครับ อ้อ Gain ขยายสูงกว่าด้วยครับ

 

AllSp

- ลำโพงไม่จำเป็นต้องมีสองตัว

หากคุณฟังแบบโมโนตั้งแต่ต้นทาง ผมคงต้องถามกลับว่าจะเอาลำโพงสองตัวไปทำไม่ในเมื่อมันให้เสียงออกมาเหมือนกันทั้งสองข้าง และมีแนวโน้มสูงมาก ที่เสียงจากลำโพงทั้งคู่ออกมาหักล้างกันทำให้ รายละเอียดหายไป ดังนั้น ลำโพงตัวเดียวก็ใช้ได้ครับ ลองฟังดูครับ ข้อดีอีกอย่างของการฟังลำโพงตัวเดียวคือคุณจะฟังตรงไหนทำอะไรเสียงมันก็เพราะใกล้เคียงกันหมด ทุกวันนี้ฟังตอนโกนหนวดเป็นประจำ  ยิ่งถ้าใช้กับแอมป์ที่เหมาะสมเช่น แอมป์โมโนรุ่นเก่า รับลองว่าจะตกใจในคุณภาพเสียง  หากทำแอมป์เอง อาจต้องเค้นอุปกรณ์เสริมอื่นๆ เช่นสายไฟ สายลำโพง ให้เสียงใหญ่ซักนิด ฟังแล้วอาจไม่อยากได้ลำโพงอีกตัวครับ แน่นอนว่าห่างๆอุปกรณ์ AudioPhile  ไว้เป็นดี

- ใช้ลำโพงสองตัวก่อนก็ได้

ถ้าคุณหาแผ่น โมโนดีๆ ได้ไม่มากนัก ก็เล่นแบบเสตอริโอไปก่อนได้ครับ แต่ต้องเน้นชุดเครื่องเสียงที่เหมาะกับเพลงเก่า บรรยากาศดีๆ ครับ  แนะนำให้หาแผ่น โมโน ดีๆ โดยเฉพาะพวก Original 1950s-1960s หรือแผ่นไทยโมโน ยุคเก่ามาลอง รับรองว่าฟังแล้วจะติดหูและกลับไปฟังเสตอริโอได้ยากครับ เพราะแม้แต่ในชุดเสตอริโอที่เหมาะกับการฟังเพลงเก่าๆ แผ่นเสียงโมโนก็จะแสดงอานุภาพออกมาให้เห็นกันจะๆ แล้วครับ ผู้ที่เล่นแผ่นเสียงโมโนส่วนใหญ่มักเล่นกันแบบนี้ครับ  แต่ถ้าคุณสามารถกระโดดข้ามกรอบความคิด และมาลองฟังลำโพงข้างเดียวดูได้ อาจได้พบอะไรที่ถูกใจก็เป็นได้

โปรดเข้าใจว่า โมโนไม่ได้ดีไปกว่าเสตอริโอ แต่การบันทึกเสียงโมโนในแผ่นในยุคเก่าๆ มันสุดยอดจริงๆ แม้จะเทียบกับแผ่นเสตอริโอในยุคเดียวกันก็ตาม ผมเองก็คงไม่สามารถบอกท่านได้ว่าทำไม และมันก็คงไม่ได้สำคัญอะไรเพราะตราบใดเท่าที่เราชอบ การฟังแบบไหนมันก็ไม่ใช่เรื่องผิด ก็เราชอบของเรานี่หว่า ที่น่าจะปวดหัวกว่าคือการฟังตามคนอื่น ตามกระแสโดยที่เราไม่ได้ชอบ แต่ก็อีกนั้นแหละ ถ้าชอบจะทำแบบนั้น จะไปแปลกอะไร

" ในความคิดของผม ชุดเครื่องเสียงที่ดีไม่จำเป็นต้องเที่ยงตรง ไม่ต้องสุดยอด ไม่ต้องอยู่ในตำนาน ไม่จำเป็นต้องเป็นที่นิยม แค่ถ่ายทอดสิ่งที่ควรถ่ายทอดออกมาให้เราฟังก็เท่านั้น ไม่จำเป็นต้องให้รายละเอียดมากมาย เวทีมิติโดดเด่น และอื่นๆอีกมากมายที่ไม่ขอกล่าวถึง เพราะ การจับผิด หารายละเอียดปลีกย่อยที่ไม่เกี่ยวกับเพลงไม่ใช่แนวทางการฟังของผม จะมีประโยชน์อะไรหากเครื่องเสียงราคาแพงฟังเพลงที่คุณชอบได้ไม่ไพเราะ หากคุณชอบฟังเพลงเก่าๆ ลองดูแผ่นเสียงที่คุณชอบซักนิด ผมเชื่อว่าหลายท่านก็ชอบฟังแผ่นโมโน แต่อาจไม่รู้ตัวเท่านั้นเอง "